در ادامه مجموعه «شنبه‌های روایت نخبگی» بنیاد نخبگان استان بوشهر، این هفته به معرفی دکتر نگهدار حسین‌پور، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه تهران و پژوهشگر حوزه مهندسی نفت و فناوری نانو، از فرزندان علمی شهرستان دشتستان می‌پردازیم؛ پژوهشگری که فعالیت‌های علمی او بر توسعه راهکارهای فناورانه برای بهبود عملکرد مخازن نفتی و پاسخ به برخی چالش‌های فنی صنعت نفت و گاز متمرکز است.

از تحصیل در دانشگاه تهران تا فعالیت در عرصه پژوهش

دکتر نگهدار حسین‌پور، اهل شهرستان دشتستان استان بوشهر، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته مهندسی شیمی و در دانشگاه تهران گذرانده است. وی در سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ دوره کارشناسی، در سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ دوره کارشناسی ارشد و از سال ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۲ دوره دکتری خود را در همین رشته به پایان رسانده است.

حضور در محیط دانشگاهی و پژوهشی دانشگاه تهران، زمینه فعالیت علمی وی در حوزه‌هایی را فراهم کرده است که در مرز مشترک مهندسی شیمی، مهندسی نفت، علم مواد و فناوری نانو قرار دارند. دکتر حسین‌پور به‌عنوان عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه تهران و فعال در حوزه تخصصی نفت و گاز، در زمینه مطالعه رفتار سیالات مخزنی و توسعه روش‌های نوین برای بهبود فرایندهای تولید نفت فعالیت می‌کند.

فناوری نانو در خدمت صنعت نفت

یکی از محورهای مهم فعالیت‌های پژوهشی دکتر حسین‌پور، بررسی کاربرد نانومواد در فرایندهای مرتبط با تولید و ازدیاد برداشت نفت است. در این رویکرد، ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی مواد در مقیاس نانو برای شناخت بهتر رفتار ترکیبات نفتی و ارائه راهکارهایی در جهت بهبود عملکرد مخازن مورد مطالعه قرار می‌گیرند.

کنترل رسوب آسفالتین از جمله موضوعات تخصصی این پژوهش‌هاست. آسفالتین‌ها از ترکیبات سنگین نفت خام هستند که رسوب و تجمع آن‌ها در شرایط خاص می‌تواند عبور سیال از منافذ سنگ مخزن را مختل کند و بر عملکرد چاه‌های نفت اثر منفی بگذارد. بررسی رفتار این ترکیبات و طراحی مواد بازدارنده برای کنترل رسوب آن‌ها، از جمله زمینه‌هایی است که در آثار علمی دکتر حسین‌پور مورد توجه قرار گرفته است.

در برخی از پژوهش‌های وی و همکارانش، امکان استفاده از نانوذرات اکسیدهای فلزی و نانوساختارهای کربنی برای کنترل رسوب آسفالتین، بررسی برهم‌کنش این مواد با ترکیبات نفتی و مطالعه سازوکارهای مؤثر بر رفتار آن‌ها در شرایط نزدیک به محیط واقعی مخزن بررسی شده است. این تحقیقات از جمله مسیرهای پژوهشی برای توسعه روش‌های کارآمدتر در مدیریت مشکلات تولید و کاهش آسیب‌های ناشی از رسوب در مخازن نفتی به شمار می‌روند.

از دیگر محورهای فعالیت پژوهشی وی می‌توان به مطالعه روش‌های ازدیاد برداشت نفت، بررسی رفتار بین‌سطحی سیالات، مدل‌سازی خواص سیالات مخزنی و کنترل تولید آب اضافی در چاه‌های نفت و گاز اشاره کرد. این موضوعات، به دلیل ارتباط مستقیم با بهره‌وری تولید و چالش‌های عملیاتی میدان‌های نفتی، از اهمیت ویژه‌ای در پژوهش‌های کاربردی صنعت انرژی برخوردارند.

فعالیت‌های علمی و مسئولیت‌های پژوهشی

بخشی از کارنامه علمی دکتر حسین‌پور در قالب انتشار مقالات پژوهشی در نشریات تخصصی بین‌المللی شکل گرفته است. از جمله آثار وی می‌توان به پژوهش‌هایی درباره جذب آسفالتین روی نانوساختارهای کربنی، کاربرد نانوذرات برای جلوگیری از رسوب آسفالتین در شرایط مخزن و استفاده از نانومواد در بهبود نفت مخزن اشاره کرد. این آثار در نشریاتی همچون Energy & Fuels و Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects منتشر شده‌اند.

در کنار فعالیت‌های علمی، وی مسئولیت‌هایی در ساختار پژوهشی دانشگاه تهران نیز برعهده داشته است. بر اساس اطلاعیه دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه تهران، دکتر حسین‌پور به مدت سه سال به‌عنوان عضو حقیقی شورای سیاست‌گذاری مرکز پژوهشی مشخصه‌یابی پیشرفته منصوب شده است.

همچنین در خبر منتشرشده درباره افتتاح آزمایشگاه تضمین جریان در مؤسسه مهندسی نفت دانشگاه تهران در آذرماه ۱۴۰۴، از وی به‌عنوان استاد ناظر این آزمایشگاه نام برده شده است. تمرکز این آزمایشگاه بر مطالعه رسوب آسفالتین و عوامل مؤثر بر جریان سیال و تولید در چاه‌های نفت و گاز، بیانگر اهمیت پیوند میان پژوهش‌های تخصصی و نیازهای عملیاتی صنعت انرژی است.

روایت نخبگی؛ پاسداشت سرمایه انسانی بوشهر

معرفی چهره‌های علمی و پژوهشی استان، فرصتی برای بازشناسی ظرفیت‌های انسانی بوشهر و آشنایی نسل جوان با مسیرهای موفقیت علمی و حرفه‌ای است. استان بوشهر به‌واسطه جایگاه راهبردی خود در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه دریا، از ظرفیت ارزشمندی برای پیوند میان دانشگاه، پژوهش و صنعت برخوردار است؛ ظرفیتی که بهره‌گیری از دانش تخصصی پژوهشگران می‌تواند به تقویت آن کمک کند.

بنیاد نخبگان استان بوشهر در مجموعه «شنبه‌های روایت نخبگی» می‌کوشد با معرفی فرزندان توانمند این استان در عرصه‌های علمی، پژوهشی و فناورانه، ضمن پاسداشت تلاش‌های آنان، زمینه آشنایی بیشتر جامعه با دستاوردهای نخبگان و الگوسازی برای دانش‌آموزان و دانشجویان را فراهم کند.

روایت علمی دکتر نگهدار حسین‌پور، پژوهشگر برخاسته از شهرستان دشتستان، نمونه‌ای از حضور فرزندان بوشهر در عرصه‌های تخصصی دانشگاهی و پژوهش‌های مرتبط با صنعت نفت و گاز است؛ مسیری که اهمیت دانش، پژوهش مسئله‌محور و ارتباط مؤثر دانشگاه با نیازهای راهبردی کشور را یادآوری می‌کند.

روابط عمومی بنیاد نخبگان استان بوشهر