گلچینی از فرهیختگان عرصه اطلاع رسانی بوده که در توسعه آگاهی عمومی ایفای نقش می نمایند
اخبار فوری
آخرین اخبار
باغاتِ مردمان منطقه سردسیری رمون و نراب؛
نحوه تامین زمین های پشت سد جهت آب گیری و احداث سد جیرفت
در اوایل دهه 40 بود که تصمیماتی مبنی بر احداث سدی بر روی رود همیشه پرآب هلیل گرفته شد ، حال این تصمیم از سوی چه مقاماتی با چه اهدافی بوده، اطلاعاتی در اختیار نیست؛ شرح عملیات به شرح ذیل می باشد :

از سال 41 تا 48 شرکت آب منطقه ای جهت انجام کارهای مطالعاتی اولیه روی سد جاده ی نراب را احداث کرد و سال 48 به بعد حفاری و سانتاژ در این منطقه به خصوص در کوه ها انجام شد تا استقامت خاک و سنگ ها را آزمایش نمایند، عملیات احداث جاده سد بین 50 تا 52 اتفاق افتاد، سال 52 شرکتی به نام پوریلوزنگر  (RPL) ( متشکل از کشورهای اتریش، سوئیس، یوگسلاوی و آلمان ) با پرسنلی از کشورهای کره، هند، المان، پاکستان، سوئد، امریکا و ایران، برای ساخت سد در 40 کیلومتری شمال غربی جیرفت برروی رودخانه هلیل در تنگ نراب با اهداف ذخیره آب و بهره برداری از آن جهت آبیاری یازده هزار هكتار اراضی زیردست ، تولید انرژی برق آبی ، جلوگیری از خسارات ناشی از طغیان های فصلی و تغذیه مصنوعی منابع آبهای زیرزمینی  اقدامات خود را آغاز کرد، این شرکت تمامی امکانات را به همراه داشته حتی برای بیماران، بیمارستانی در همان محل احداث کردند و به قانون کار ایران پایبند بودند و حق شب کاری، حق مسکن، حق عائله مندی و بدی آب و هوا وغیره توجه داشته و همچنین قطعات یدکی ماشین الات، میلیون ها تن ارماتور و سیمان خریداری کرده و در انباری به مساحت 5 هزار متر مربع نگهداری می شده به طوری که پس از انقلاب نیازی برای خرید وسایل نبود. قبل از انقلاب کارها ی طراحی و نقشه کشی سد، سانتاژ، ساخت تونل آبرسانی، خط هوایی، ساحل سمت راست و قدری از بتن ریزی سد انجام شد و پس از چند سال تعطیلی بواسطه انقلاب، در سال 61 شرکت پیماب (پیمانکار کل) و دیگر شرکت های پیمانکاری به همت مهندس ابوالحسن کاشانی و برادر ایشان (فرزندان ایت الله کاشانی) ، مهندس گلبوب و دیگر جوانان ایرانی مخصوصا افراد بومی علی الخصوص منطقه رمون و نراب، ساخت ادامه ی سد را براساس نقشه های قبلی به عهده گرفتند،  و تونل آبرسانی توسط هیئت دادگستری بازگشایی و حدود چهارماه طول کشید تا ماشین الات را از تونل ها خارج و ادامه کار از نو آغاز گردد ؛ سر انجام در سال 70 عملیات اصلی ساختمان سد پایان یافت  و توسط آقای هاشمی رفسنجانی رئیس جمهور وقت افتتاح شد، در 6 دی ماه سال 70 عملیات آبگیری سد آغاز شد و در بهمن سال ۱۳۷۱ قبل از اینکه عملیات آبگیری سد به اتمام برسد، سد جیرفت با سیلی بسیار عظیم با دوره بازگشت حدود ۸۰۰ سال به میزان ۵۰۳۵ متر مکعب بر ثانیه مواجه شد که به بهترین نحو و بدون اینکه آسیبی به سد و دریچه‌ها وارد شود، پذیرای سیل ورودی شده و ۵۰٪ آنرا ذخیره و نیم دیگر به پائین دست رها گردید. در شهریور سال 70 شرکت احیاء اراضی جهت واگذاری زمین به مردمی که زمین های آنها به سد داده  شده احداث شد واز ان زمان تا کنون ریاست ان به عهده ی قاسم شفیعی ، لشکری و ایرانمنش بوده است. اداره ی سد زیر نظر شرکت  آب منطقه ای جیرفت بود که 17 درصد برق استان را با آزادسازی آب سد در روزهای مقرر و به کار انداختن نیروگاه تامین و آب آزاد شده جهت آبیاری بین مردم تقسیم و به فروش می رسد، اولین مدیر سد تا سالهای 76-77 مهندس باقری و پس از آن تا سال92-93 مهندس چهره نگار و همسر ایشان خانم مهندس واحدی رئیس نیروگاه بودند.

نحوه تامین زمین های پشت سد جهت آب گیری و احداث سد :

دهه ی 40 درمناطق نراب و رمون حدود 500 تا600 خانوار ( فامیل های سلطانی، شفیعی، مهنی پور،کمالی، قاسمی، رحیمی، کریمی، ترکستانی و سایر ) به صورت ییلاق و قشلاق زندگی می کردند که، زمستان در نراب و تابستان به رمون که درفاصله ی 25 کیلومتری آنجا قراردارد کوچ می کردند، درآمد این افراد از برداشت باغ های مرکبات مناطق نراب و رمون و همچنین انگور، انار، هلو، انجیر، زردالو ، دیگر میوه ها و جمع اوری گیاهان دارویی و دامداری بوده، در این زمین ها علاوه برباغ های مرکبات ، حدود 50 نوع گیاه دارویی وجود داشته و به دلیل وجود چراگاه حیوانات کوهی زیادی در انجا زندگی می کردند، مالکین این منطقه انسان هایی بسیار مهربان و خونگرم بودند و به کسانی که به عنوان استادکار به انجا می آمدند زمین برای کشت به صورت نیمه کاری یا اگر زمین مرغوب بود یک سوم و اگر دایر بود به صورت یک چهام می دادند تا علاوه بر کاشت نیز مالکیت داشته باشند، به گفته افراد بومی سالانه حدود 50 تا 60 هزار کامیون مرکبات از این منطقه صادر می شد که وسعت باغ ها تا دهانه سد امروزی ادامه داشت، زمانی که بحث سد و واگذاری زمین ها به میان آمد، مالکین راضی به دادن زمین هاو باغات خود نبودند ، چرا که گذران زندگی آنان از این طریق بود ، سرانجام با زور و با خیانت کاری بعضی از افراد محلی ، تخریب باغ ها بیش از حد نیاز صورت گرفت، هنوز که سالها از آن زمان می گذرد، ساکنین با حسرت از بهشت از دست رفته صحبت می کنند . در شهریور سال 70 شرکت احیاء اراضی جهت واگذاری زمین به مردمی که زمین های آنها برای سد گرفته شد احداث گردید، که به بعضی از مالکین از محل شهرک نراب امروزی، زمین هایی واگذار گردید .

مشخصات سد:

سد جیرفت بزرگترین سد بتنی دو قوسی کشور با ارتفاع 134 متر از پی و طول تاج 277 متر ،   ضخامت در كف 17 متر ، در تاج 5 متر ، حجم بتن بدنه 362000 متر مكعب و حجم حفاری آن معادل 254 هزار متر مكعب، سطح دریاچه در رقوم حداكثر 9 میلیون متر مربع و در رقوم نرمال 8/45 میلیون مترمربع می باشد، آب بندی زیر و اطراف سد با ایجاد پرده ای به مساحت 128000 متر مربع و از طریق 130000 متر حفاری و تزریق 13000 تن سیمان تامین شده، حداكثر عمق حفاری تزریق در راستای تاج سد در تكیه گاه ها 200 متر و در كف 100 متر می باشد. سد جیرفت مجهز به دو دریچه سطحی به ابعاد 9×145 متر با قابلیت عبوردهی 2750 متر مكعب بر ثانیه، دو دریچه میانی به ابعاد 5/7×5/7 متر با قدرت عبوردهی 3300 متر مكعب بر ثانیه و بالاخره دو دریچه كف به ابعاد 5/1×35/1 متر و با قابلیت عبور دهی 1674 متر مكعب بر ثانیه می باشد.

 

زمین شناسی


مخزن دریاچه در یك منطقه محدود بین مجموعه سنگهای آذرین در شمال و سنگ های رسوبی در جنوب قرار گرفته است. هلیل رود روی یك بستر آبرفتی كه سنگهای مارنی و ماسه ای (فلیش) را می پوشاند جاری است. محل احداث سد گلوگاه آهكی واقع روی فلیش نفوذناپذیر می باشد. وجود لایه نفوذپذیر در بالا دست محل احداث سد باعث گردید تا پرده عایق بسیار گسترده ای در طرفین و زیر بدنه سد پیش بینی گردد این پرده آب بند تا محل تماس سنگهای آهكی با فلیش نفوذناپذیر ادامه یافته است.


سازه های جنبی:


سد جیرفت دارای سازه های جنبی با مشخصات زیر می باشد: الف: تونل انحراف موقت به طول 246 متر قطر تمام شده 2/7 متر كه پس از اتمام عملیات ساختمانی مسدود گردید.
ب : نیروگاه برق آبی:
 تونل آبرسانی مورد نیاز نیروگاه از طریق دو آبگیر واقع در بالا دست سد وارد تونلی به طول 2450 متر و با قطر 3 متر و ضخامت 10 میلیمتر و شیب 002/0 شده و پس از عبور از یك دستگاه شیر پروانه ای به داخل چاه عمودی به عمق 100 متر سرازیر شده و پس از طی مسافتی افقی به طول 350 متر وارد نیروگاه می شود به منظور استحلاك ضربه قوچ در محل شیر پروانه ای چاه تعداب به قطر 6 متر و ارتفاع 81 متر و گالری انبساط به طول 150 متر و به قطر 6/3 متر تعبیه گردیده است.


نیروگاه دارای مشخصه های زیر می باشد: حفاری 5500 متر مكعب ، بتن ریزی 19226 متر مكعب، 1233 تن آرماتور، مساحت كل (در شش طبقه) 1850 متر مربع، تجهیزات نیروگاه عبارت است از : دو توربین به قدرت MW15 و دبی 5/12 متر مكعب بر ثانیه از نوع فرانسیس ، دو ترانسفورماتور به قدرت 20 مگا ولت آمپر، با توجه به میزان آب آوری رودخانه هلیل رود میزان متوسط تولید انرژی با اطمینان 95% ، 5/43 مگا وات ساعت با اطمینان 85% ، 75 مگا وات ساعت و بالاخره با اطمینان 50% معادل 85 مگا وات ساعت می باشد. لازم به ذکر است که سد جیرفت با توجه به اینکه روی گسل ساخته شده است تاکنون شکستگی نداشته زیرا در هنگام زلزله، سد به طرفین به صورت ریلی به اندازه ی 4 سانتیمتر حرکت می کند

شناسه خبر : 25755
تاریخ : 1405/2/24 19:32:46
لینک خبر :  https://daryaaknar.ir/sl/aQYsz1
نویسنده خبر :
X

🔶 محبوبه سلطانی نژاد 

🔹 خبرنگار #نشریه_دریاکنار

برچسب ها #سد جیرفت #رمون #نراب

اخبار مرتبط

نظرات

1
دیدگاه های ارسال شده توسط شما پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد. پیام هایی که حاوی تهمت و افترا باشند منتشر نخواهند شد. پیام هایی که غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهد شد.
  • مهدی ملکی
    2 هفته قبل

    عالی بود یاد گرفتم و لذت بردم ممنون از کارشناس محترم